Een verrassend stukje wilde natuur aan de Schelde, vlak bij Antwerpen
Aan de rand van de Antwerpse grootstad ligt een natuurgebied dat je niet meteen zou verwachten. Tussen de Schelde, Hoboken, spoorwegen en industrie strekt zich de Hobokense Polder uit: ongeveer 170 hectare natuur met plassen, rietvelden, moerassen, graslanden, ruigten en wilgenstruwelen.
Wat vandaag een groene oase lijkt, kent een opmerkelijke geschiedenis. De oorspronkelijke polder verdween grotendeels tijdens grote ophogingswerken in de jaren 1950 tot 1970. Het gebied werd opgehoogd met grond die onder meer afkomstig was van de aanleg van grote infrastructuurwerken rond Antwerpen. Het was de bedoeling om hier een omvangrijk woon-, industrie- en recreatiegebied te ontwikkelen. Uiteindelijk werd slechts een deel van dat plan uitgevoerd.
De natuur kreeg daardoor opnieuw ruimte.
Op de lager gelegen plaatsen ontstonden plassen en moerassige zones. Riet, lisdodde en wilgen verschenen spontaan en geleidelijk ontwikkelde zich een grote variatie aan biotopen. Vandaag vormt de Hobokense Polder een waardevol natuurgebied waar open water, rietland, wilgenbroekbos, graslanden en ruigten elkaar afwisselen.
Natuur tussen stad en Schelde
De ligging maakt de Hobokense Polder bijzonder. Aan de ene kant ligt de Schelde, aan de andere kant de dichtbebouwde Antwerpse agglomeratie en de industrie van de Antwerpse zuidrand.
Toch verdwijnt het gevoel van de stad verrassend snel wanneer je de wandelpaden volgt.
De verschillende landschappen zorgen voor een grote variatie aan planten en dieren. Vooral de natte delen zijn belangrijk voor water- en moerasgebonden soorten. In het gebied komen onder meer rietvelden, ondiepe plassen en wilgenbroekbossen voor. Ook graslanden en ruigere vegetaties vormen belangrijke leefgebieden.
Een gebied voor natuurliefhebbers
De Hobokense Polder is interessant voor wie graag vogels, insecten, planten en landschappen observeert.
De combinatie van water, riet, moeras, grasland en struweel trekt verschillende vogelsoorten aan. Ook libellen, vlinders en andere insecten profiteren van de grote variatie aan biotopen. Historisch onderzoek heeft in het gebied een bijzonder grote soortenrijkdom vastgesteld.
Wie rustig wandelt en regelmatig even stilstaat, ontdekt vaak meer dan iemand die alleen maar kilometers probeert te maken.
Neem daarom tijd om te kijken.
Een rietveld kan plots beweging verraden. Op een plas kunnen watervogels neerstrijken en langs de wandelpaden verandert het landschap voortdurend met de seizoenen.
Van polder naar natuurgebied
De geschiedenis van de Hobokense Polder is misschien wel het meest bijzondere onderdeel van het gebied.
Ooit bestond hier een traditioneel polderlandschap met akkers en weilanden. In de twintigste eeuw veranderde het gebied sterk. Ophogingen, stortplaatsen en plannen voor grootschalige bebouwing bedreigden het oorspronkelijke landschap.
Toen een groot deel van de geplande ontwikkeling uiteindelijk niet werd uitgevoerd, ontstond onverwacht ruimte voor spontane natuurontwikkeling. Op de opgehoogde terreinen verschenen pioniersplanten en vormden zich nieuwe plassen. Vervolgens ontwikkelden zich rietlanden, moerasvegetaties en wilgenstruwelen.
Zo ontstond een jong natuurgebied met een verrassend grote landschappelijke variatie.
Wandelen in de Hobokense Polder
De Hobokense Polder is toegankelijk via verschillende wandelmogelijkheden. Op het informatiebord ter plaatse wordt gevraagd om op de aangeduide paden te blijven en de natuur te respecteren.
Ook de stad Antwerpen biedt verschillende wandelroutes in Hoboken aan, waaronder routes die door of langs de Hobokense Polder lopen.
Tip van MeerNatuur: trek voldoende stevige schoenen aan. De beleving van het gebied verandert sterk naargelang het seizoen en de weersomstandigheden.
En zoals bij elk natuurgebied geldt: rustig wandelen, op de paden blijven en dieren niet verstoren.
Natuurwandeling MeerNatuur
Hobokense Polder
Startplaats
Scheldelei, Hoboken
De wandeling start aan de Scheldelei in Hoboken.
De wandeling
Deze MeerNatuur-wandeling werd door ons ter plaatse uitgewerkt en getest. De route voert door verschillende landschappen van de Hobokense Polder en laat je kennismaken met water, rietvelden, graslanden, bosranden en vlonderpaden.
Neem onderweg rustig de tijd om de omgeving te bekijken. De natuurbeleving zit niet alleen in het wandelen zelf, maar vooral in wat je onderweg ontdekt.
Redactie: Alain Lams
Wandeling uitgewerkt en getest door: Alain Lams & Inès Braeckman
Aan te bevelen adres: De Schorren
De wandeling op de kaart
Fauna
De combinatie van water en moeras maakt de Hobokense Polder bijzonder interessant voor vogels. Daarnaast biedt het gebied leefruimte aan verschillende zoogdieren, amfibieën en talrijke insectensoorten. Historische inventarisaties vermelden onder meer konijn, wezel, bunzing en verschillende soorten amfibieën.
Vooral de overgang tussen open water, riet, grasland en struweel zorgt voor veel variatie.
Flora
Ook botanisch is de Hobokense Polder interessant. In het gebied komen onder meer rietvelden, wilgenstruwelen en verschillende grasland- en ruigtevegetaties voor.
Op plaatsen waar water langzaam verlandt, ontstaan nieuwe vegetaties. De opeenvolging van open water naar riet en vervolgens moerasbos zorgt ervoor dat het landschap voortdurend verandert.
Waarom bezoeken?
De Hobokense Polder is een mooi voorbeeld van hoe natuur onverwacht kan ontstaan midden in een sterk verstedelijkte omgeving.
Je komt hier niet voor één spectaculair uitzicht, maar voor de afwisseling: waterplassen, rietvelden, graslanden, wilgen, ruigten en de voortdurende aanwezigheid van de stad op de achtergrond.
Dat contrast maakt de Hobokense Polder bijzonder.
Stad dichtbij. Natuur dichtbij. En toch voelt het op sommige plaatsen verrassend ver weg.
Fotogalerij
MeerNatuur kwaliteitsstandaard
MeerNatuur wil uitgroeien tot de meest betrouwbare Nederlandstalige bron voor natuurgebieden in België, Nederland en Frankrijk.
Betrouwbare natuurinformatie ontstaat niet toevallig. Daarom werken wij volgens vaste kwaliteitsprincipes. Wij bezoeken natuurgebieden zelf, leggen onze eigen wandelroutes vast, maken onze eigen natuurfoto’s en controleren regelmatig de bereikbaarheid, toegankelijkheid en praktische informatie. Zo streven wij ernaar bezoekers betrouwbare, actuele en onafhankelijke natuurinformatie aan te bieden.