De abdij van Averbode en natuur van Europees hoog niveau. 600 ha bossen, duinen, heide en vennen lossen elkaar af. Ooit een ontoegankelijk gebied, nu een trekpleister voor menig natuurvriend om er volop te genieten van deze natuurpracht of op zoek te gaan naar één van de meer dan 5.700 gedetermineerde planten of dieren. Een labo dus voor natuurbeleving … op de grens van drie Vlaamse provincies.
In 1134 werd hier de abdij van Averbode gesticht. Oorspronkelijk een dubbelabdij, voor dus zowel mannen als vrouwen. Later verhuisden de vrouwen naar een andere abdij. De Norbertijnen werden steeds grotere grondbezitters om deze eigendommen te ontginnen voor landbouw en bosbouw. De abdij werd zo het economisch centrum.
Pas in 2004, en na lang aandringen, verkocht de adellijke familie de Merode het domein. Het was meteen de start voor een gedreven natuurbeheersplan. Natuurpunt en Kempens Landschap kregen de opdracht om het grotere Landschapspark De Merode, als één entiteit te beheren. Natuurpunt wordt eigenaar van 530 ha., het grootste gebied dat Natuurpunt trouwens in beheer heeft. 17de-eeuwse kaarten werden bovengehaald en op basis van deze info werd de heides en de vennen hersteld. Ook Europees wordt het ondersteunt via het Natura 2000-netwerk.
Herstel van droge heide
Om de heide te herstellen werden volledig aangeplante dennenbossen verwijderd. Deze natuurherstelwerken kaderen in het Europees LIFE-natuurherstelproject. Niet zonder protest, want er was in eerste instantie een ‘paniekaanval’ bij de buurtbewoners. Reeds na 1 jaar kwam de heide reeds tot leven. De zaden zaten nog in de grond en konden spontaan ontkiemen. Een uitdaging, zo blijkt want ook berken en grassen willen graag een plaatse veroveren. Schapen, geiten, koeien én natuurbeheerders moeten dus alert blijven. De typische droge heide op de droge en zandige grond met de paarse struikheide is een gekend fenomeen.
Van eenzijdige bossen naar gemengde bossen
De bossen, ongeveer 80% van het natuurgebied, bestonden oorspronkelijk uit aangeplante Corsicaanse den. Stelselmatig worden deze omgevormd naar gemengde bossen. Eekhoorns zijn hier een gevatte medewerker. De ingegraven eikels schieten namelijk spontaan uit de grond.
Landduinen in het binnenland.
Watte, duinen in het binnenland? Inderdaad miljoenen jaren terug kwam de zee ook in deze regio’s. Door het verstuiven van zand ontstonden uiteindelijk duinen. De begroeiing is weliswaar eerder beperkt waardoor de temperaturen in de zomer hier hoog kunne oplopen. Een verwijzing naar de Sahara valt hier niet zelden te beurt.
Vogelkijkhut
Het Munninckxgoor is de ideale plaats om vogels te spotten vanaf een platform. Iets verderop is er ook nog een kijkhut.
Mogelijke startplaats:
Natuurwandeling in Averbode Bos & Heide: